Definicja
Smog komunikacyjny — zanieczyszczenie powietrza powstające w wyniku emisji spalin i pyłów z pojazdów silnikowych, szczególnie uciążliwe w miastach i przy głównych arteriach drogowych. Składa się z tlenków azotu (NOₓ), tlenku węgla (CO), lotnych związków organicznych (VOC), cząstek stałych PM2.5 i PM10 oraz ozonu przygruntowego. W Polsce jest jednym z głównych problemów jakości powietrza w sezonie zimowo-wiosennym.
Składniki i źródła w Polsce
Cząstki stałe PM2.5 i PM10 — emitowane przez silniki Diesla (szczególnie stare bez DPF), przez ścieranie opon, klocków hamulcowych i nawierzchni drogowej. Ten ostatni typ emisji (non-exhaust) jest niezależny od rodzaju napędu — dotyczy też EV.
Tlenki azotu (NOₓ) — głównie z silników Diesla, szczególnie starszych pojazdów Euro 3/4 i pojazdów z wyłączonym systemem EGR lub AdBlue. W Polsce ok. 30–40% rejestrowanego parku to pojazdy Euro 4 lub starsze.
Benzen i WWA — z niekompletnego spalania w silnikach benzynowych i Diesla. Substancje rakotwórcze.
Ozon przygruntowy — wtórny zanieczyszczenie, powstaje z NOₓ i VOC w reakcji fotochemicznej. Problem wiosną i latem.
Dane o polskim parku (CEPiK)
Dane z CEPiK (snapshot 2022) pokazują strukturę polskiego parku pod kątem norm emisji. Pojazdy Euro 4 i starsze stanowią ok. 40% parku osobowego — to ponad 8 mln pojazdów emitujących wielokrotnie więcej NOₓ i PM niż norma Euro 6. Szczególnie problemowe: stare diesle importowane z Europy Zachodniej, często z uszkodzonymi lub usuniętymi filtrami DPF.
Strefy czystego transportu jako odpowiedź
Strefy czystego transportu (SCT) to narzędzie ograniczania smogu komunikacyjnego: wyłącznie pojazdy spełniające minimalną normę emisji (Euro 4 lub Euro 5+) mogą wjechać na określony obszar. Warszawa: SCT wdrożona w centrum od 2024 r. Kraków: strefa planowana. CEPiK jest bazą referencyjną do weryfikacji normy Euro pojazdu.
Wpływ na zakupy i wartość pojazdu
Stare diesle Euro 3/4 tracą wartość szybciej w związku z ryzykiem zakazu wjazdu do SCT. W ogłoszeniach Otomoto i OLX coraz więcej kupujących pyta o normę Euro. Pojazdy Euro 6d-Final mają premię cenową na rynku wtórnym w miastach z SCT lub planujących SCT.
Weryfikacja: 2026-05-23.
Podstawa prawna
Strefy czystego transportu reguluje ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz.U. 2018 poz. 317 ze zm.). Normy emisji Euro 1–6 wynikają z rozporządzeń UE 715/2007 i 692/2008. Sprawdzenie normy Euro pojazdu: możliwe przez CEPiK lub na podstawie daty pierwszej rejestracji i kategorii pojazdu.
Weryfikacja: 2026-05-23.