Definicja
Tachograf — urządzenie zamontowane w pojeździe ciężarowym lub autobusie, rejestrujące czas jazdy, postoju i odpoczynku kierowcy, prędkość pojazdu oraz przebytą odległość. Obowiązkowy w pojazdach powyżej 3,5 t DMC wykonujących transport drogowy na terytorium UE, z wyjątkami określonymi w rozporządzeniu (WE) 561/2006. Tachograf jest kluczowym narzędziem kontroli przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców.
Rodzaje tachografów
Tachograf analogowy — stosowany do 1 maja 2006 r. Rejestracja na tarczach papierowych (wykresówkach). Dziś już niesotykany w nowych pojazdach, ale wciąż obecny w starszych ciężarówkach poruszających się po drogach publicznych.
Tachograf cyfrowy (DTCo) — wymagany w pojazdach zarejestrowanych po 2006 r. Dane zapisywane elektronicznie na kartach kierowcy i w pamięci urządzenia. Generacje: 1 (DTCO 1381), 2 (DTCO 3283 — smart, z modułem GNSS i telematyką).
Tachograf inteligentny (DTCO Smart) — obowiązkowy w nowych pojazdach od 2019 r. Posiada moduł GPS (pozycja przy przekraczaniu granicy UE), interfejs ITS (komunikacja z służbami kontrolnymi zdalnie) i uszczelnienie kryptograficzne danych.
Obowiązki kierowcy
Kierowca musi: posiadać ważną kartę kierowcy, wkładać ją przed ruszeniem, wybierać aktywność (jazda, przerwa, odpoczynek, inna praca), przestrzegać norm czasu jazdy (maks. 9 h/dobę lub 10 h dwukrotnie w tygodniu, 4,5 h ciągłej jazdy z 45 min przerwą).
Kontrola tachografów w Polsce
Inspekcja Transportu Drogowego (ITD) przeprowadza kontrole tachografów na drodze i w siedzibach firm. Kary za naruszenia: od 50 PLN (mała nieprawidłowość) do 12 000 PLN za brak lub manipulację tachografem. Manipulacja tachografem jest przestępstwem z art. 306 KK.
Kiedy tachograf nie jest wymagany
Pojazdy do 3,5 t DMC, pojazdy używane do przewozów niekomercyjnych, pojazdy Sił Zbrojnych, Policji, Straży Granicznej. W Polsce tachografy nie są wymagane w pojazdach osobowych klasy M1 (samochody osobowe).
Weryfikacja: 2026-05-23.
Podstawa prawna
Rozporządzenie (WE) 165/2014 (tachografy w transporcie drogowym), rozporządzenie (WE) 561/2006 (czas jazdy), ustawa o czasie pracy kierowców Dz.U. 2004 nr 92 poz. 879. Kalibracja tachografów co 2 lata w stacji diagnostycznej z uprawnieniami.
Weryfikacja: 2026-05-23.